“ถนนมีชีวิต พานิชเจริญ: จากเมืองเก่าสู่การเล่าเรื่องใหม่ด้วยการจัดการแหล่งท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน”

ณ จังหวัดเพชรบุรี มีถนนสายหนึ่งซึ่งเคยเป็นหัวใจสำคัญทางเศรษฐกิจของเมือง แต่เมื่อกาลเวลาผ่านไป พื้นที่ที่เคยเต็มไปด้วยผู้คนคึกคัก บรรยากาศกลับค่อย ๆ เงียบเหงาลง จนเกือบเหลือเพียงชื่อให้จดจำว่า …“พานิชเจริญ”ถนนพานิชเจริญ ถูกตัดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 วางตัวขนานไปกับแม่น้ำเพชรบุรีทางฝั่งตะวันออก บริเวณต้นถนนเป็นที่ตั้งของ “ชุมชนวัดเกาะ” ชุมชนเก่าแก่ที่มีอายุยาวนานกว่า 300 ปี มีเอกลักษณ์ด้านประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม งานสกุลช่างเมืองเพชร และสถาปัตยกรรมที่ยังคงความงดงามแบบดั้งเดิมในอดีต พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นศูนย์กลางการค้าของเมือง เนื่องจากเป็นจุดเชื่อมระหว่างคลองวัดเกาะกับแม่น้ำเพชรบุรี สินค้าหลักอย่างข้าวและน้ำตาล จะถูกนำมารวมกันไว้ที่นี่ ก่อนลำเลียงส่งต่อทางเรือไปยังกรุงเทพฯ แต่เมื่อรูปแบบการคมนาคมที่เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย จากทางน้ำ…สู่ทางถนน เส้นทางการค้าก็เปลี่ยนตาม ย่านการค้าสำคัญของเมืองถูกย้ายไปยังตลาดแห่งใหม่ ความรุ่งเรืองของถนนพานิชเจริญจึงค่อย ๆ เลือนหายไป …“จากย่านเศรษฐกิจสำคัญ … กลายเป็นเพียงถนนที่ผู้คนขับรถผ่าน”

เมื่อ ‘ถนนสายเก่า’ กำลังจะถูกนำมาเล่าใหม่

แนวคิดในการฟื้นฟูพื้นที่เริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ. 2565 เมื่อคณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยศิลปากรได้เข้าหารือกับเทศบาลเมืองเพชรบุรี เพื่อดำเนินโครงการวิจัยเรื่อง “การพัฒนาย่านวัฒนธรรมชุมชนและการฟื้นฟูวัฒนธรรมประเพณี และสร้างวัฒนธรรมใหม่เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจในพื้นที่”จากการสำรวจพื้นที่พบว่า ถนนพานิชเจริญ มีศักยภาพโดดเด่น ทั้งในแง่ประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และภูมิปัญญา เทศบาลเมืองเพชรบุรีจึงเริ่มลงพื้นที่พูดคุยกับประชาชน สร้างความเข้าใจ และเปิดโอกาสให้ชุมชนร่วมแสดงความคิดเห็นต่อแนวคิดการจัดกิจกรรมบนถนนสายนี้ การประชุมร่วมนับว่ามีเสียงตอบรับที่ดี โดยคนในพื้นที่เห็นพ้องว่าการจัดกิจกรรมสามารถช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจที่ซบเซาหลังวิกฤตโควิด-19 ได้ พร้อมทั้งเสนอแนวทางต่าง ๆ เพื่อให้การจัดงานไม่กระทบต่อการใช้ชีวิตของชุมชน“เสียงของชุมชนนี้เอง … ได้กลายเป็นรากฐานสำคัญในการออกแบบกิจกรรม”เทศบาลเมืองเพชรบุรีร่วมกับกลุ่มลูกหว้าและหน่วยงานเครือข่าย ออกแบบกิจกรรมภายใต้แนวคิดสำคัญ คือ “การทำให้ถนนพานิชเจริญกลับมามีชีวิตอีกครั้ง โดยใช้ทุนวัฒนธรรมเป็นพลังขับเคลื่อน” และทำให้ชุมชนเป็นผู้ได้รับผลประโยชน์มากที่สุด ซี่งเน้นการนำอัตลักษณ์ที่มีอยู่เดิม มาสื่อสารให้เกิดการท่องเที่ยวตามบริบทของพื้นที่

จากพื้นที่ทดลอง สู่ถนนคนเดินที่ ‘ชุมชนเป็นเจ้าของ’

การทดลองกิจกรรมจัดขึ้นภายใต้ชื่อโครงการ “ถนนมีชีวิต พานิชเจริญ เปิดหมวก” โดยเป็นการนำอัตลักษณ์ ภูมิปัญญา และศิลปวัฒนธรรมมาเผยแพร่สู่สาธารณะ พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้มีความสามารถเข้ามาใช้พื้นที่ได้อย่างอิสระ ซึ่งภายหลังช่วงทดลองประสบความสำเร็จ เทศบาลเมืองเพชรบุรีได้จัดสรรงบประมาณดำเนินโครงการอย่างต่อเนื่อง จนปัจจุบัน ถนนมีชีวิต พานิชเจริญ ก้าวเข้าสู่ปีที่ 4 และมีการจัดกิจกรรมมาแล้วทั้งสิ้น 168 ครั้ง …“ถนนที่เคยเงียบเหงากลับกลายเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยผู้คนเสียงดนตรีและรอยยิ้มของชุมชน”

เมื่อวัฒนธรรมกลายเป็นพลังของเศรษฐกิจ

“ถนนมีชีวิต พานิชเจริญ” ไม่ได้เป็นเพียงตลาดนัดหรือถนนคนเดินทั่วไป แต่เป็นพื้นที่ที่นำทุนทางวัฒนธรรมของเมืองมาใช้เป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาการท่องเที่ยว โดยผู้มาเยือนจะได้พบกับการแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น ละครชาตรี หุ่นกระบอก ดนตรีไทย โขน ลิเก และการแสดงของเยาวชนในพื้นที่ รวมถึงกิจกรรมเวิร์กชอปที่เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างใกล้ชิดปัจจุบัน ถนนคนเดินแห่งนี้มีนักท่องเที่ยวเข้ามาเยี่ยมชม ไม่น้อยกว่า 2,400 คนต่อครั้ง และสร้างรายได้หมุนเวียนในชุมชนเฉลี่ยประมาณ 350,000 บาทต่อสัปดาห์ “… บ้านเรือนที่เคยปิดร้างหลายแห่งกลับมาเปิดอีกครั้ง บางหลังเปิดขายสินค้า บางหลังเปิดพื้นที่ให้เช่าค้าขาย หรือกลายเป็นพื้นที่สาธารณะเพื่อกิจกรรมของชุมชน”ถนนพานิชเจริญจึงไม่เพียงช่วยฟื้นฟูเศรษฐกิจ … แต่ยังฟื้นฟู “ความสัมพันธ์ของผู้คนในชุมชน” 

ชวนมาเดิน “ถนนมีชีวิต พานิชเจริญ”

หากมีโอกาสมาเยือนจังหวัดเพชรบุรีในช่วงเย็นวันเสาร์ ลองแวะมาเดินเล่นบนถนนสายเล็ก ๆ ที่เต็มไปด้วยเรื่องราว คุณอาจได้ชิมอาหารพื้นบ้านสูตรดั้งเดิม ได้ฟังเสียงดนตรีพื้นเมืองที่ดังแว่วตามบ้านเรือนเก่า หรือได้พบรอยยิ้มของผู้คนในชุมชน ที่กำลังเล่าเรื่อง ‘เมืองเพชร’ อย่างภาคภูมิใจ

ภายใต้การให้คำปรึกษาโดย Thailand Green Coach: นายกมล เกียรติพงษ์

กิจกรรมไฮไลต์

  • เดินถนนคนเดินเพชรบุรี ช้อป ชิม ชม สินค้าจากท้องถิ่น
  • ชมการแสดงพื้นบ้านจากเยาวชน เช่น ละครชาตรี ดนตรีพื้นบ้าน ลิเก โขน
  • ช้อปของที่ระลึก ทั้งอาหารคาว หวาน เสื้อผ้า ของใช้  
  • ทำเวิร์คช็อป จากช่างท้องถิ่นหลากหลายศาสตร์

ที่อยู่: ถนน พานิชเจริญ ตำบล ท่าราบ อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี
โทร:  032 403 888 เทศบาลเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี
เฟซบุ๊ก:เทศบาลเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี
แผนที่: https://maps.app.goo.gl/aodqKusqSLMAKhQu9